HOOG SENSITIEF PERSOON (HSP)

- HOOGGEVOELIGHEID -

HIGH SENSATION SEEKER (HSS)

Een Hoog Sensitief Persoon (HSP-er) is iemand die subtielere nuances waarneemt en gevoeliger is voor indrukken en prikkels uit de omgeving dan de gemiddelde persoon. Als men hiermee goed om kan gaan, is hooggevoeligheid een eigenschap die positief ingezet kan worden en waar men zelfs zijn voordeel mee kan doen. Jij hebt immers iets wat vele anderen niet hebben. Wat precies? Lees verder!

Wat maakt iemand hooggevoelig?

De hele dag door neemt een mens dingen waar via de zintuigen zoals horen, zien, ruiken, proeven en voelen en doet men indrukken op. Door een (selectief) zeer goed werkend verwerkingproces van de hersenen in combinatie met het zenuwstelsel functioneren bij een Hoog Sensitief Persoon (HSP-er) één of meerdere zintuigen beter. Zo sorteert een HSP-er 10 varianten prikkels terwijl anderen slechts 2 of 3 varianten waarnemen (uit: Susan Marlette Hart – Leven met hooggevoeligheid). Ongeveer 15-20% van alle mensen is hooggevoelig, zij het in verschillende mate en ook voor wat verschillende zintuigen betreft.

Mogelijke mindere kanten van hooggevoeligheid

Een HSP-er is dus iemand die gevoeliger is voor indrukken en prikkels uit de omgeving dan de gemiddelde persoon wat zo zijn voor- en nadelen kan hebben. Veel HSP-ers beschouwen hun ‘hoog’gevoeligheid als ‘over’gevoeligheid. Dingen komen bij hen vaak meer binnen en zo kan men snel(ler) overweldigd raken door bepaalde situaties en prikkels. Letterlijke en/of figuurlijke rust is dan gewenst en soms zelfs noodzakelijk. Niet HSP-ers hebben hier vaak geen begrip voor en vinden zelfs regelmatig dat de ander zich aanstelt. Dit kan vele HSP-ers het idee geven dat zij iets mankeren en zo krijgen zij het gevoel anders te zijn dan anderen.

 

Het is voor vele HSP-ers een geruststelling om er achter te komen dat op een bepaalde manier iets ervaren en je te gedragen een eigenschap is. Men is niet overspannen aan het raken of raar, maar men is ‘hooggevoelig’. Het op een bepaalde manier ervaren hoort bij hooggevoeligheid en is er dus een kenmerk van.Als de HSP-er goed omgaat met het overprikkeld raken hoeft de hooggevoeligheid geen probleem te zijn en kan men er zelfs zijn voordeel mee doen. Men ziet, hoort etc. dingen immers scherper dan menig ander en dit kan bijvoorbeeld betere carrierekansen betekenen.  

Voordelen van hooggevoeligheid

Hooggevoeligheid is dus ook een eigenschap die positief ingezet kan worden. Je kan bijvoorbeeld sneller in de gaten hebben dat iemand liegt, kleine(re) nuanceverschillen waarnemen, je beter concentreren, op dingen inspelen, voelen wat de ander nodig heeft,  etc.

Een bijkomend niet onbelangrijk voordeel is dat je je beroep kan maken van iets wat te maken heeft met je zeer goed ontwikkelde zintuig(en) bijvoorbeeld kok of wijnproever worden. Vaak zijn allerlei eigenschappen zeer goed dus beter ontwikkeld dan bij menig ander. Dit kan je carrierekansen ten goede komen mits je je realiseert dat je hiermee in het voordeel bent. Zo is bij HSP-ers hun intuitie vaak boven gemiddeld ontwikkeld en voel je veelal aan wat de ander wil en kan je hierop inspelen indien wenselijk. Een andere eigenschap van het hooggevoelig zijn is veelal perfectionisme. Dit heeft ook goede kanten zoals dat jij dingen afmaakt en goed doet. Veel, zo niet alle, eigenschappen kun je positief inzetten in je leven.  

Je creativiteit en fantasie zijn vaak goed ontwikkeld en je kunt jezelf en anderen meestal goed vermaken door toneel, kunst of iets te schrijven en publiceren. Je geniet vaak meer van persoonlijk contact omdat je veelal een diepere verbinding ervaart met alles en iedereen om je heen en mensen kan aanvoelen waardoor diepe relaties mogelijk zijn.

Talenten en kenmerken van hoogsensitiviteit zijn o.a.:

  • oog hebben voor details, maar tegelijkertijd ook voor het grote geheel
  • snel verbanden zien, ook daar waar anderen ze (nog) niet zien
  • snel in de gaten hebben waar problemen én oplossingen liggen
  • grote belangstelling en nieuwsgierigheid op heel uiteenlopende gebieden
  • sterk inlevingsvermogen (empathisch) hebben
  • gevoelig zijn voor de behoeften van de omgeving (collega/cliënt/partner) en daar goed op kunnen inspelen
  • helemaal opgaan in een mooi schilderij of een lied (kunst)
  • emotioneel geraakt worden door een film, een boze blik of harde geluiden

HSP-ers en werk

Onder het gedeelte 'Voordelen van hooggevoeligheid' staat hoe hooggevoeligheid positief ingezet kan worden, dus ook op het werk. Helaas geen rozen zonder doornen. Veel HSP-ers werken in dienstverlenende, ondersteunende en adviserende functies en functioneren het beste in een stabiele, rustige omgeving. Zij kunnen dan ook meer dan een ander problemen ondervinden in (sterk) veranderende organisaties wanneer de stabiliteit wegvalt. Momenteel is dit bij organisaties meer regel dan uitzondering. HSP-ers zijn gevoelig voor allerlei prikkels en kunnen zó overweldigd raken dat ze slecht(er) gaan functioneren. Dit kan zich uiten in bijvoorbeeld lager uitvallende of zelfs slechte prestaties en/of fysieke klachten.  

Hooggevoelige mensen zijn meestal zeer betrokken bij het bedrijf en zeer trouwe medewerkers. Ze kunnen hierdoor echter het ‘echte’ verzuim voor zich uit schuiven. Het gevolg kan zijn dat ze mogelijk diverse fysieke klachten krijgen zoals vermoeidheid of verminderd concentratievermogen, maar ze zijn zo loyaal dat ze blijven werken, hetgeen tot een burnout kan leiden. De werknemer en werkgever dienen zich hiervan bewust te zijn en beiden te proberen dit te voorkomen. COACHplus kan hierbij begeleiding bieden.

Twee verschillende typen HSP

Elaine Aron (ontdekker/pionier op het gebied van hoogsensitiviteit) onderscheidt twee types HSP: de high sensation seeker en de rustzoeker. De meeste HSP-ers zijn rustzoekers en zijn veelal meer introvert, beschouwelijk en rustig van aard, houden niet van drukte en nemen niet of nauwelijks (grote) risico’s. Al zeggen tests of deze korte kenmerken niet zo heel veel, kennis van HSP kan iemand helpen zichzelf beter te leren kennen en nog belangrijker zichzelf te begrijpen.

 

Over het algemeen is de ‘sensatie zoeker’ (High Sensation Seeker of te wel HSS-er) extravert van aard en kan zich snel vervelen, maar toch ook snel overprikkeld raken. De sensatie zoeker heeft echter ook regelmatig behoefte aan rust en soms zelfs aan afzondering. Je zou kunnen zeggen dat een HSS-er leeft met één voet op de rem en de andere op het gaspedaal. Dit kan erg verwarrend zijn voor de omgeving maar ook voor 'de HSS-er zelf'.

COACHplus en HSP / HSS

Zelf ben ik een hooggevoelig persoon van de variant High Sensation Seeker (HSS), alhoewel ik het woord niet geheel de lading vind dekken. Veel HSS-ers zijn sensation seekers en het feit dat ik parachute heb gesprongen, diepzee heb gedoken, twee wereldreizen heb gemaakt en in drie landen heb gewoond (Australie, Engeland en Japan) getuigen daar wel van. Maar ik zou het meer een ‘experience seeker’ willen noemen. Veel HSS-ers zijn wel op zoek naar uitdagingen en willen allerlei ervaringen opdoen maar zoeken niet (altijd) de sensatie op.

Jij en HSP

Wellicht ben je er achter gekomen dat je een HSP-er bent of dat iemand anders in je omgeving dit is. Dit kan best ingrijpend zijn. Bijvoorbeeld het besef dringt door dat het niet aan jou ligt en het een eigenschap is als gevolg van een zeer goed werkend zenuwstelsel. Wellicht ben je aan het ontdekken welke eigenschappen en gedrag bij hooggevoeligheid en de desbetreffende hooggevoelige zintuig(en) hoort. Met andere woorden inzicht krijgen hoe het bij jou werkt en wat voor gevolgen het voor jou heeft. Als je dit weet kan je er beter mee omgaan en er je voordeel mee doen. Wellicht kan COACHplus je bij dit alles helpen.

omhoog